Eerlijk over Fluoride: wat zegt de wetenschap?

eerlijk over fluoride wetenschap

We kennen fluoride allemaal nog wel van het spoelen vroeger. 1 minuut, 2 minuten? Hoe lang was het? Daarnaast is fluoride een bestanddeel van een groot gedeelte van de tandpasta’s. Dus wellicht ken je het via je tandarts: “goed je tanden poetsen!”, “zorg dat je geen gaatjes krijgt!”

Uit onderzoek blijkt dat (kleine hoeveelheden) fluoride bijdraagt aan het ontwikkelen van een goede glazuur laag en de mineralisatie van botten. Echter, er heerst veel discussie over hoe gezond fluoride werkelijk is, en wat voor goede en slechte invloeden het heeft op ons welzijn. In grotere hoeveelheden zou fluoride een scala van negatieve effecten hebben op onze gezondheid. En niet alleen op die van ons. De effecten van fluoride bij mensen zijn gelijk aan die bij dieren en het heeft tevens een negatieve invloed op de groei van gewassen.

Nu denk je misschien, waarom gebruiken we dan nog tandpasta? En hoezo worden dieren en gewassen beïnvloedt door tandpasta? Maar helaas, het ligt niet zo simpel.

De wereld heeft namelijk een veel groter probleem met fluoride dan alleen tandpasta.

En dat probleem met fluoride is water.

Fluoride in grondwater

Fluoride komt voor in grondwater (1.0mg/L tot 35.0mg/L), omdat het in de grond zit. En dus zijn er landen waar fluoride standaard voorkomt in het drinkwater. Onderzoek toont aan dat dit op verschillende gebieden problemen geeft.

Allereerst is er het tegengestelde van het voordeel dat fluoride heeft: het tast je glazuur en botten aan. Door overmatig gebruik van fluoride kun je fluorosis krijgen. Hierbij gaat het in het bijzonder om de fluoride inname op jonge leeftijd (tot ongeveer 8 tot 10 jaar). Het heeft namelijk invloed op de kleur van ontwikkelende tanden. Echter, volwassenen tanden kunnen aangetast worden door fluoride zonder dat je het ziet.

Daarnaast kan je van een overmaat aan fluoride stijve en broze botten krijgen. Symptomen zijn bijvoorbeeld een stijve nek of rug, symptomen die lijken op artritis, een branderig gevoel, verzwakte spieren, chronische vermoeidheid en vreemde calcium waardes. In het ergste geval heeft het een dusdanig effect op je botten dat je niet meer kunt lopen.

Verder kan fluoride een enorme variatie aan klachten veroorzaken: dorst, hoofdpijn, huiduitslag, nervositeit, neurologische problemen (beïnvloedt hersenweefsel op een vergelijkbare wijze als bij mensen met Alzheimer), depressie, maagdarmproblemen, problemen met urinewegen, misselijkheid, buikpijn, tintelend gevoel in de vingers en tenen, verminderde weerstand, miskramen, mannelijke steriliteit, etc. En dan heb ik nog lang niet alles opgenoemd wat ik heb kunnen vinden!

Drinkwater zou 1.0mg/L fluoride mogen bevatten voor een ‘veilige’ marge. Hoeveel fluoride er in grondwater zit hangt af van verschillende factoren, zoals de plek waar het grondwater uit komt. Afhankelijk van de plek kan grondwater fluoride waardes bevatten tussen de 1.0mg/L tot wel 35.0mg/L. Hoeveel fluoride je binnen mag krijgen verschilt ook weer per plek. Dit hangt bijvoorbeeld af van de lucht temperatuur waar je leeft. Over het algemeen geldt: hoe lager de temperatuur hoe meer fluoride je ‘mag’ hebben in je water.

Gefluorideerd drinkwater

Tegenover het drinkwater waar de fluoride uit is gehaald, staat het gefluorideerd drinkwater. Dit is drinkwater waar fluoride niet per se standaard in zit, maar waar het aan toe is gevoegd. Dit deed men omdat de kleine hoeveelheden fluoride een positieve werking zouden hebben op onze tanden. Een onderzoek in Nederland uit 1961 testte dit in twee steden. Tiel en Culemborg werden met elkaar vergeleken. De ene stad kreeg gefluoreerd water (1,1mg/L) en de andere stad niet-gefluoreerd (0,1mg/L) en de andere stad niet-gefluoreerd (0,1mg/L). Hiervan waren de uitkomsten van het gefluorideerde water positief.

Echter, er is discussie ontstaan of dit gefluorideerde water wellicht negatieve invloeden zou hebben op onze gezondheid. Om de eerder genoemde redenen, maar ook omdat het bijvoorbeeld kans op IQ verlaging zou hebben (hierover later meer).

Omdat de overheid mensen geen eigen keus laat bij het fluorideren van drinkwater en er toch vrij veel bewijs is voor negatieve effecten is de toegevoegde fluoride in Nederland al een tijd uit het drinkwater verwijderd. Dit is in een groot gedeelte van Europa het geval. Maar dit gebeurt nog lang niet in alle landen! In veel Afrikaanse landen bevat drinkwater nog altijd fluoride. Maar goed, van sommige landen kun je nog denken dat het al heel wat is dat er überhaupt drinkwater te krijgen is. Echter, ook in veel westerse landen zit nog steeds fluoride in het drinkwater, waaronder de V.S, Australië, Turkije, Canada, Nieuw Zeeland.

Wetenschappelijk onderzoek naar fluoride

Overal op het internet is van alles te lezen, en het klinkt allemaal erg overtuigend. Echter, wetenschappelijk onderzoek geeft geen eenduidig resultaat.

Waar ik bij mijn onderzoek voor het schrijven van dit artikel een beetje tegen aan liep was dat ik op zoek was naar onderzoeken over de effecten van fluoride in tandpasta. Dat is namelijk wat ik vaak lees: geen tandpasta meer gebruiken met fluoride!!!

Na mijn eigen literatuur onderzoekje begrijp ik waarom dit in Amerika veel besproken wordt. De toegevoegde fluoride zorgt voor argwaan bij de bevolking. En voor hen lijkt het me inderdaad logisch geen tandpasta met fluoride meer te gebruiken, omdat het dan mogelijk te veel wordt. Echter, ik zie deze stelling over anti-fluoride in tandpasta ook steeds meer in Nederland voorbij komen. En dat begrijp ik dan niet helemaal.

Even mijn eigen non-chemicus logica: de fluoride in je tandpasta spuug je weer uit. Natuurlijk zal je per keer vast wat ervan in je lichaam opnemen, maar niet zoals dat is bij het drinken van fluoride in water. Waarom zouden wij in Nederland per se geen fluoride tandpasta meer moeten gebruiken?

Maar goed, ik was nieuwsgierig, want ik ben op meerdere websites gestuit met teksten als: tandpasta is vergif! Het zou een propaganda middel geweest zijn in de VS, maar op elke website lees ik ook weer iets anders. Daarnaast zijn de websites nooit onderbouwd met wetenschappelijke bronnen. Áls ze al onderbouwd zijn is dit d.m.v. andere websites, en vaak niet eens een specifieke pagina van een website. Voor mij dus erg lastig om na te gaan wat er nu wel en niet onderzocht is.

Daarbij vraag ik me af hoe alle water-studies zich relateren tot tandpasta. Dus ik ging op zoek naar de fluoride waardes in tandpasta.

Een ‘hogere waarde’ van fluoride in tandpasta (zoals Elmex voor kinderen of de fluoride tanpasta van paradontax) is 1400 ppm, dat ongeveer gelijk staat aan 1400mg/L. Dit lijkt me vrij veel gezien hoeveel er in je drinkwater mag zitten. Natuurlijk drink je geen tandpasta – tenminste ik mag niet hopen dat je net zoveel tandpasta gebruikt als drinkwater. En je slikt het niet door. Maar: via de binnenkant van je mond kan de fluoride wel in je lichaam worden opgenomen – en dan lijkt me die 1400 mg/L toch vrij veel.

Dus ik ging op zoek naar onderzoeken over tandpasta en de negatieve effecten van fluoride hierin.

Tandpasta en fluoride

Didn’t find any.

Kritiek

Op internet is van alles te lezen en het klinkt vaak erg overtuigend. Ook ik ben 9 van de 10 keer meteen overtuigd. Ik had daardoor echt verwacht dat er enorm veel goede wetenschappelijke literatuur over te vinden was. Maar nee dus.

Websites gebruiken heel vaak geen bronnen

En dus is de juistheid van de stellingen die gesteld worden lastig te achterhalen.

Zo las ik dat er in Amerika in 1979 op een plek een keer per ongeluk 50 mg/L fluoride in het water zat en dat daardoor 50.000 mensen werden vergiftigd. Misschien is dit waar, maar ik kan er nergens iets over vinden. En ‘vergiftigd’, wat betekent dat precies? Zijn deze mensen overleden? Wat voor klachten hadden ze? En hoe relateert deze gebeurtenis zich aan tandpasta? Van water drink je zo’n 2 liter per dag, misschien wel meer. En voor hoelang zat die 50ppm fluoride in het drinkwater? Dus hoeveel fluoride hebben die mensen binnengekregen? Als je dat vergelijkt met de 75ml tandpasta tube en hoeveel je daarvan dagelijks gebruikt – hoe staat dat ten opzichte van die fluoride vergiftiging? Dergelijke stellingen roepen dus veel vragen op.

Daarnaast las ik (toevallig vandaag) een artikel dat verscheen op wake-up world, wat ik vaak echt wel een goede website vind. Hierop staan wel bronvermeldingen, maar vrij vaag geformuleerd en zonder auteurs e.d. Dus het nazoeken van de informatie bleef vrij lastig. Nog dubieuzer maakte het dat ik al snel tegenstrijdige informatie vond met wat er werkelijk in de artikelen stond en wat de auteur op wake-up world ervan had gemaakt.

De wetenschappelijke literatuur is geen 100% harde waarheid en harde feiten.

Conclusies zijn áltijd interpretaties. En het zijn nu juist de conclusies die overal genoemd worden. Resultaten zelf en methodes worden daarbij achterwege gelaten. En ja, conclusies zijn overtuigend. Maar vanuit mijn onderzoeksperspectief zit het in mijn systeem om methodes na te gaan en de resultaten goed te bestuderen en bij alles wat ik lees meteen 10 comments te hebben. En dus heb ik ook de wetenschappelijke literatuur gecheckt.

Hieruit vond ik dat sommige analyses in de onderzoeken die negatieve effecten stellen van fluoride in hun analyse enkel de variabele fluoride gebruiken. Een regressie met als uitkomstmaat schildklierproblemen en als variabelen enkel fluoride-variabelen meenemen? Een effect is zo gevonden, maar dat hoeft dan niet per se daardoor te komen. Wie weet zijn er heel andere factoren bij van toepassing.

Daarnaast had ik enorme vraagtekens bij de stelling: fluoride inname veroorzaak IQ verlaging. Als dit proper onderzocht zou zijn, zou er (1) voor van alle gecontroleerd zijn (2) minimaal een voor en nameting gedaan zijn van IQ en (3) in die tussentijd een toename fan fluoride inname zijn geweest in de ene groep en géén fluoride inname zijn geweest in de andere groep. En gezien het debat ga ik er vanuit dat geen ethische commissie een dergelijk onderzoek zou goedkeuren. De onderzoeken die ik vind doen het dan ook heel anders. Zij doen een poging tot het meten van de fluoride inname: bij ieder kind thuis werden samples uit het kraanwater en het water uit flesjes verzameld in plastic flesjes. Meteen een kritiek puntje: dit lijkt me enorm gevoelig voor biases. Vervolgens hebben ze 1 keer IQ gemeten en daarop de analyses gedraaid. Oftewel: reductie van IQ kan geen conclusie zijn, de precisie van het gemeten ingenomen fluoride is te bevragen, er was geen periode van toename van fluoride. Dus wat ze eigenlijk hebben gemeten: over het algemeen genomen fluor inname en een IQ moment opname, is dat gerelateerd. Nu hadden ze wel voor veel aspecten gecontroleerd, waaronder sociaal economische status, opleiding van de moeder, gewicht en lengte. Maar toch blijft het mysterieus, want het is geen experiment geweest. Dit maakt dat je van alles kunt bedenken wat van invloed zou kunnen zijn geweest.

Tot slot

Kortom, ik heb mijn mening niet klaar over fluoride in tandpasta. Wel weet ik nu dat er veel duidelijker onderzoek nodig is om een eenduidig beeld te vormen. Mijn eigen logica: misschien is 1400ppm fluoride een beetje veel en misschien ook wel helemaal niet nodig. Maar of het echt schadelijk is.. Dunno.

P.S. dit is niet een artikel dat ik er zo even uitgerold heb naar aanleiding van mijn frustratie over verkeerde ingrediënten in cosmetica. Zelf vind ik dergelijke artikelen niet fijn om te lezen, je kunt namelijk wel van alles vertellen. Neem niet alles voor waar aan! Ook vanuit mijn academische leven, vind ik het erg prettig alle bronnen zelf te hebben gelezen en niet alleen conclusies te weten. Ik heb daarom uitvoerig onderzoeken en websites gelezen, gekeken naar methodes, bronnen bekeken bij de websites e.d. Hier ben ik zo’n 8 uur mee bezig geweest en heb uit mijn interpretaties ervan dit artikel getypt. Ook bij dit artikel geldt: neem niet alles zomaar voor waar aan. Lees je in en maak je eigen interpretaties en doe ook vooral wat voor jou prettig voelt!

Ook zullen er wellicht niet geheel juiste informatie staan in dit artikel. Ik heb geprobeerd me zo goed mogelijk in te lezen, maar er zullen natuurlijk artikelen en onderzoeken zijn die ik gemist heb. Laat het me weten als je een onderzoek weet die ik hier niet heb behandeld maar wel erg belangrijk is. Ik wil er namelijk graag meer over te weten komen!

Voor niet-door-mij-geïnterpreteerde informatie, zie de volgende onderzoeken:

Davies, G. M., Worthington, H. V., Ellwood, R. P., Bentley, E. M., Blinkhorn, A. S., Taylor, G. O., & Davies, R. M. (2002). A randomised controlled trial of the effectiveness of providing free fluoride toothpaste from the age of 12 months on reducing caries in 5-6-year-old children. Community dental health,19(3), 131-136.

Dirks, O. B., Houwink, B., & Kwant, G. W. (1961). The results of 612 years of artificial fluoridation of drinking water in The Netherlands: The tiel—Culemborg experiment. Archives of oral biology, 5(3-4), 284-300.

Jagtap, S., Yenkie, M. K., Labhsetwar, N., & Rayalu, S. (2012). Fluoride in drinking water and defluoridation of water. Chemical reviews112(4), 2454-2466.

Meenakshi, R.C. Maheshwari, Fluoride in drinking water and its removal, Journal of Hazardous Materials, Volume 137, Issue 1, 1 September 2006, Pages 456-463, ISSN 0304-3894, http://dx.doi.org/10.1016/j.jhazmat.2006.02.024.

Øgaard, B., Alm, A. A., Larsson, E., & Adolfsson, U. (2006). A prospective, randomized clinical study on the effects of an amine fluoride/stannous fluoride toothpaste/mouthrinse on plaque, gingivitis and initial caries lesion development in orthodontic patients. The European Journal of Orthodontics,28(1), 8-12.

Peckham, S., Lowery, D., & Spencer, S. (2015). Are fluoride levels in drinking water associated with hypothyroidism prevalence in England? A large observational study of GP practice data and fluoride levels in drinking water.Journal of epidemiology and community health69(7), 619-624.

Rocha-Amador, D., Navarro, M. E., Carrizales, L., Morales, R., & Calderón, J. (2007). Decreased intelligence in children and exposure to fluoride and arsenic in drinking water. Cadernos de saúde pública, 23, S579-S587.

Websites:

http://www.dentalinfo.nl/artikelen/t9/n1121/waarom-er-geen-fluoride-in-ons-drinkwater-zit.html

Pin on PinterestShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterEmail this to someone

11 thoughts on “Eerlijk over Fluoride: wat zegt de wetenschap?

  1. een paar links die ik interessant vond met veel goede onderbouwingen 1 + 1 is wel 2 voor mij, fluoride is slecht voor je en je tanden hebben het niet direct nodig, de manier van poetsen is belangrijker dan poetsen met fluoride en daarnaast draagt wat je eet (toegevoegde suikers) ook veel bij aan je tandbederf.

    een paar links :
    http://www.schonetanden.nl/blog/2013/09/17/tandpasta/ (vooral over botverharding interessant)
    http://www.allesvoorjetanden.nl/blog/fluoride-niet-zo-onschuldig-als-het-lijkt/
    http://jessevandervelde.com/fluoride-nu-officieel-giftig-heeft-fluoride-bijwerkingen/
    http://gezondheidenvoeding.nl/gezondheid-gezond/fluoride-in-tandpasta-gevaar-voor-de-gezondheid/

    1. Thnx voor de links. Wat ik jammer blijf vinden is dat websites ofwel geen bronnen gebruiken, maar wel plaatjes van bijv. verrotte tanden.. En als er wetenschappelijk onderzoek wordt gebruikt, wordt enkel de conclusie gegeven. Geen kritische kijk op methodes e.d
      De websites noemen veelal dezelfde stellingen waarvan ik aangeef of je die conclusies wel zo stellig kunt trekken uit dat soort onderzoek..
      Mijn stuk is niet bedoeld om een eenduidig antwoord te geven, maar aan de kaak te stellen hoe gemakkelijk je er iets over kunt zeggen zonder een kritische blik.

  2. Als je poetst gaat er ook wel wat speeksel met tandpasta via je slokdarm naar binnen, dat kun je niet helemaal voorkomen. en als je het uitspuugt, is dan alle fluoride verdwenen? waarschijnlijk niet, dus dat komt later dan weer in je darmen terecht.
    Ik ben wel benieuwd of je via Hans Moolenburgh een bron hebt kunnen vinden? Hij schrijft in zijn boek ‘U kunt veel meer dan u denkt’ ook over fluoride en wat er daar voor onderzoek naar gedaan is.
    Fijn dat je eens grondig in dit onderwerp bent gedoken, want inderdaad mensen geloven snel wat ze lezen!

    1. Ben ik met je eens Sanne! Toch kan ik daar geen wetenschappelijk onderzoek naar vinden. Hoe dit dan effect heeft.. Ik ga hans moolenburgh opzoeken!
      Maar nogmaals, mijn stuk is vooral gericht op t aanvechten van losse stellingen en het vermelden van conclusies, zonder daar kritisch naar te kijken

  3. Mijn moeder vindt ook dat fluoride giftig is, en daarom koopt ze bijna geen fluoridetandpasta meer voor ons. Ook toen ik een beugel had moest ik eigenlijk elke dag spoelen, maar dat deed ik max. een keer per week haha. Ik denk wel dat je idd fluoride binnen kan krijgen via bijvoorbeeld tandvlees, dus ik probeer niet te vaak fluoride tandpasta te gebruiken. Just to be safe 🙂

    1. Ik heb inderdaad ook fluoride gekregen na mijn beugel, omdat ik gaatjes ervan kreeg tussen mn kiezen (je beugel zorgt ervoor dat er gemakkelijk dingen blijven zitten, en met poetsen krijg je dat niet goed weg). Het heeft wel geholpen en ik leef nog haha.

  4. Je bent heel kritisch geweest met het onderzoeken, daar houd ik wel van 😀 Ik denk dat het in tandpasta niet zo’n probleem is; je spuugt het weer uit, lage concentraties, en er is niemand dood van gegaan of ernstig ziek van geworden, dus zelfs hoge doseringen zouden waarschijnlijk minder heftige klachten opleveren.

    1. Het was inderdaad vooral de bedoelingen om eens te kijken naar wat er nu onderzocht was en hoe dat gedaan is. Het internet is een bron van informatie geworden, maar dat maakt ook dat die informatie lastig te traceren is en dat je niet goed weet waar bepaalde conclusies op gebaseerd zijn.

Comments are closed.