Keuzes maken? Gebruik niet je verstand

keuzes maken mindful verstandig

“Slaap er nog een nachtje over”, wordt vaak gezegd wanneer je een belangrijke keus moet maken. Hoewel het op het eerste gezicht wellicht niet heel nuttig lijkt, is het soms precies wat je zou moeten doen. Het is namelijk niet altijd handig om ons verstand te gebruiken bij het maken van keuzes en beslissingen. Echter, dat is makkelijker gezegd dan gedaan.

Mensen die ‘zomaar’ doen, alvorens er over na te denken, daar vinden we wat van. Het zit vaak in onze overtuiging dat deze mensen roekeloos zijn, geen acht nemen voor consequenties van hun keuzes. Denk aan iemand die ervoor koos niet te gaan studeren, maar zijn/haar spullen te pakken en de wereld rond te reizen. Hoe kijk je daarnaar? En hoe kijk je (terug) naar jouw keuze betreft studie of werk. Ben je achteraf blij met de consequentie van je keuzes? Was dit wat je had verwacht, of zijn er ook aspecten gebleken die je liever niet had gezien..

Heel jong leren we al dat je eerst moet nadenken voordat je iets doet. Dat zit in onze opvoeding, in ons school systeem en in onze maatschappij. We denken na, wegen af, schrijven voor en nadelen op, kijken naar wat het ons kost en wat het ons oplevert, we kijken naar de beste optie. En het is inderdaad handig om hier en daar daarvoor je verstand te gebruiken. Maar soms is het beter om je verstand even te laten rusten en vooral niet te gebruiken.

Het loslaten van je verstand heeft niet alleen betrekking tot grote keuzes, als studie en werk zoals hierboven beschreven of beslissingen als waar ga ik heen verhuizen en ga ik überhaupt verhuizen. Ook kleine keuzes kunnen we soms beter doen zonder ons verstand, zoals als ga ik naar deze verjaardag ja/nee, verbreek ik het contact met mijn ex ja/nee, neem ik de bus of ga ik lopen, ga ik vandaag sporten ja/nee, kies ik ervoor een extra vak te doen ja/nee, ga ik stoppen met een van de vakken die ik nu volg.

Waarom niet je verstand gebruiken?

Vanwege het grote aandeel dat het verstand heeft in onze opvoeding, educatie en maatschappij, vergeten we op den duur vaak de rest van ons systeem dat ons daarbij kan helpen. Als kind waren we dat nog niet. Daarom vinden we mensen die hun keuzes ‘impulsief’ of ‘onbedachtzaam’ maken vaak onvolwassen. Natuurlijk is je verstand nuttig bij het maken van keuzes, maar hieronder geef ik je 4 redenen waarom je beter niet je verstand kan gebruiken.

Je weet het niet

Ik weet het niet? Nee, je weet het niet. Op het moment dat jij een keuze maakt weet je niet wat de uitkomst zal zijn. Je weet niet álle kosten en baten. Deze liggen namelijk voor een gedeelte in de toekomst, en die bestaat op dit moment nog niet. Het is dus een illusie te denken dat je met alles wat je nu weet een compleet zinvolle keuze kan maken.

Natuurlijk is het in veel gevallen handig om even uit te zoeken wat je keuze zal ‘kosten’ en wat het je mogelijk ‘oplevert’. Desondanks heb je geen invloed op de uitkomst van je keuze. Een extreem geval om dit te verduidelijken als voorbeeld:

Je twijfelt tussen een opleiding in de kunst, omdat je graag schildert en naar musea gaat, of een opleiding bedrijfskunde, omdat deze opleiding je een beter banen perspectief geeft en meer zekerheid qua inkomen. Echter, deze opleiding lijkt je maar saai en je bent bang dat je daarmee je toekomst in de kunst weggooit. Overigens vinden je ouders dat je beter voor bedrijfskunde kunt kiezen. Je weegt af. Je denkt na. En je kiest. Hieronder vier scenario’s met kosten en baten die je niet had verwacht op basis van de info die je op het moment van je beslissing niet wist.

Je kiest voor bedrijfskunde: Na twee jaar studeren krijg je een bijbaan bij een museum waar je tot na je studie werkt. Zodra je bent afgestudeerd, bieden zij je een managers functie aan, omdat je een opleiding bedrijfskunde hebt gedaan. 
Je kiest voor bedrijfskunde: Je hebt er in eerste instantie weinig zin in, en inderdaad die 4 jaar studeren vind je uiteindelijk een ramp. Niet per se de inhoud van de opleiding, maar wat bleek: je kreeg geen kamer in de stad en moet nu elke dag 10km fietsen. Al je studiegenoten wonen wel in de stad en dat maakt het ook nog eens lastig om echt vrienden te maken. Daarbij is na die 4 jaar de wereld veranderd: er zijn veel te veel bedrijfskundigen en te weinig banen. 
Je kiest voor een opleiding in de kunst: hoewel je na 4 jaar inderdaad geen baan vindt en je in een bar werkt om rond te komen, heb je het enorm naar je zin gehad tijdens je studie. Je had leuke studiegenoten, leuke vakken, en hebt er zelfs je man/vrouw ontmoet. 
Je kiest voor een opleiding in de kunst: na 2 jaar realiseer je je dat deze opleiding eigenlijk niks voor jou is. Je vindt het nog steeds heerlijk om bezig te zijn met schilderen en andere kunst vormen, maar de opleiding past niet bij je. Niet qua inhoud, niet qua studiegenoten. Na 2 jaar stop je en sta je opnieuw voor een keuze: wat ga je nu doen?

Zelfs met deze vier onverwachte scenario’s. Stel je zou dit van te voren al weten, welke lijkt je het beste?

De clue van deze voorbeelden is: je weet het niet. De punten waarmee je aan het nadenken bent, de punten die je gebruikt om een verstandige keuze te maken, dat zijn illusies. Het zijn punten gebaseerd op overtuigingen, op statistieken van nu, op kennis van nu. Maar (1) je kennis is nooit compleet en wordt beïnvloed door je eigen ervaringen en overtuigingen en (2) je punten zijn vaak gebaseerd op verwachtingen, die liggen in de toekomst en bestaan dus niet.

Het is te veel

Door na te denken met je verstand en op basis daarvan alles af te wegen en te kijken welke optie de beste is, raak je vaak verstrikt in je eigen denken. Zie je door de bomen het bos niet meer? Dat is precies wat ik bedoel. Het is te veel informatie, er zijn te veel scenario’s. En je weet het niet. Opnieuw een voorbeeld

Je twijfelt of je een half jaar in het buitenland wilt werken/studeren. Er is je een plek aangeboden in een land waar je graag naar toe wilde. Sowieso ben je reislustig, je wilt overal altijd heen en wil je vooral niet hechten aan één plek. Je hebt je keuze daarom eigenlijk al gemaakt: je gaat! Maar, na een paar weken komt de organisatie met de specifieke functie/vakken en deze vallen je eigenlijk zwaar tegen. Je twijfelt. Je gaat wikken en wegen.

Wat is handig? Ik ben ten slotte een reiziger. Ook als de inhoud op zich zelf niet helemaal je van het is, vermaak ik me vast wel. Maar is het ’t dan waard om daarvoor een half jaar mijn mooie plek hier op te geven? Mijn vrienden, mijn partner. Wil ik dat dan eigenlijk wel? Eigenlijk vind ik het nu hier ook wel erg fijn. Wil ik überhaupt eigenlijk nog wel een half jaar weg? Naja, ik houd wel van reizen. En de functie/vakken die ze me bieden zal ik ook veel van leren. Ook het netwerken daar zal mij en mijn CV ten goede komen. Het is ook goed voor mijn algemene ontwikkeling denk ik. Wat zit ik ook te zeuren? Dit is toch wat ik wilde? Als ik niet ga is het zonde. Als ik niet ga, ben ik dan aan het vluchten? Ik moet gewoon doorzetten, toch? 

Zoals je merkt, deze persoon raakt verstrikt. Verstrikt in de kosten en baten. Verstrikt in de informatie. Door de bomen is er geen bos meer, je vergeet the bigger picture. Opnieuw ben je bezig met illusies. De gedachtes van deze persoon zijn gedachtes, geen waarheden.

Op deze manier kun je avonden, nachten, dagen of weken verstrikt zijn in je eigen gedachtes, om op die manier wederom de beste keuze te kunnen maken. Maar het helpt je niet. Na die avonden, nachten, dagen of weken kun je niet beter een keuze maken als daarvoor. Niet met deze verstikking van gedachten in ieder geval. Daarnaast zullen deze avonden, nachten, dagen of weken niet prettig voor je zijn.

Hoe het zou moeten zijn

Keuzes op basis van je verstand gaan er vanuit ‘hoe het zou moeten zijn’. Je ziet het al een beetje doorschemeren in de vorige twee punten. In de voorbeelden kun je zien hoe onze gedachten beïnvloed worden door ‘hoe het hoort’ of ‘hoe het zou moeten zijn’.

We moeten een goede studie kiezen, want dan krijgen we een betere baan. We moeten het beste uit onszelf halen. Als het in je vermogen ligt om naar de universiteit te gaan, moeten we dat ook doen. Als ons een hogere functie wordt aangeboden moeten we die zeker nemen. Als de opleiding of functie niet bevalt moeten we toch doorzetten, het is toch zonde om ervan te stappen. Stoppen is sowieso falen.

NEE. Gewoon NEE.

Bovenstaande komt voort uit wat anderen van ons zullen denken en verwachten. Geprent in ons systeem. Gebaseerd op normen, overtuigingen. Opnieuw eigenlijk illusies.

Stel je gaat een Ph.D. doen, omdat je vindt dat dat de beste keus is. Want: je leert er ontzettend veel, en je krijgt dr. voor je naam. Ja: je leert er veel. Ja: je krijgt dr. voor je naam. En dus? En dus is dat de beste keus? Wat levert het jou echt op? Is het de beste keus voor JOU? Wat wil jij? En vooral ook: wat wil jij op dit moment?

Stel je krijgt een hogere functie aangeboden, je hebt deze aangenomen en werk er nu 3 maand. Deze hogere functie vind je ‘beter’. Je verdient meer, staat hoger in rank en krijgt meer verantwoordelijkheden. Dus vind je dat je deze functie moet aanhouden. NEE. Illusie. Waarom is het meer verdienen, hoger in rank zijn en het hebben van meer verantwoordelijkheden belangrijk? Als je ondertussen jezelf overwerkt, je niet prettig voelt op je werk, gestresst thuis komt, licht geraakt bent. Is het dan het beste voor jou? Is dat op dit moment voor jou het beste?

Soms lijken bepaalde opties ‘de beste’. Maar werkelijk: er is geen beste keuze. Het gaat om de beste optie voor jou op dit moment. Die overigens ook weer kan veranderen. Want zoals eerder genoemd: we weten niet wat de toekomst is. Iets kan nu een goede keuze voor jou lijken, terwijl je 3 week later een andere keuze wilt maken.

Keuzes zijn altijd momentopnames + de keuze gaat om JOU. Niet hoe het zou moeten / wat het beste is / waar je het meest van leert / waar je meer mee verdient / waar je hoger in rank bent / wat ‘beter’ is. Er is geen beter of best. Waar het om gaat: wordt jij er gelukkig(er) van?

Je weet het al

Daar waar jij gelukkig van wordt, dat weet je al. Dat zit namelijk in jou, daar hoef je niet over na te denken. De beslissing is er dus al. Je hoeft hem enkel nog te ontdekken. Het ontdekken van je keuze gebeurt op basis van dat wat je wil (= waar je gelukkig van wordt). Door de bomen is er namelijk wel een bos, en soms is het lastig die te vinden. Maar hij is er al, je hoeft hem enkel nog te ontdekken.

Maar daarover later meer.

Heb je toevoegingen of andere ervaringen? Laat het me weten in de comments.

Pin on PinterestShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterEmail this to someone

6 thoughts on “Keuzes maken? Gebruik niet je verstand

  1. Heel goed stuk Esther!
    Ik denk ook te veel na over dingen. En of ik daar altijd beter van word? Nope!
    Soms is het gewoon doen, ervaren en daar van leren..

  2. Ik snap het idee hierachter, maar het is toch wel heel verschillend per geval. Er zijn wel echt situaties waar je beter met je verstand kan kiezen 😛

    1. Nooit meer je verstand gebruiken bij keuzes is ook zeker niet de boodschap achter dit verhaal.
      Er ligt heel veel nadruk in onze opvoeding en maatschappij op ons verstand, en hoe we die moeten gebruiken bij bijv. keuzes maken. Echter, dit is niet de enige tool die je in je hebt om te helpen bij t maken van keuzes. Die grote nadruk ervan bij t maken van keuzes is een illusie, uitgelegd a.d.h.v. dit verhaal 🙂

Comments are closed.